Υπήρξε μια εποχή που η Δυτική Μακεδονία δημιουργούσε τις εξελίξεις. Ήταν η εποχή που άνοιγαν ορυχεία, κατασκευάζονταν Ατμοηλεκτρικοί Σταθμοί, επεκτεινόταν η παραγωγική βάση της ΔΕΗ και χιλιάδες οικογένειες έβλεπαν το μέλλον τους με αισιοδοξία. Δεν ήταν μόνο οι εργαζόμενοι της ΔΕΗ που ωφελούνταν. Ήταν οι εργολάβοι, οι επαγγελματίες, οι έμποροι, οι βιοτέχνες, οι μεταφορείς, οι μηχανικοί, οι επιστήμονες. Ολόκληρη η τοπική οικονομία κινούνταν γύρω από έναν ισχυρό παραγωγικό πυλώνα.
Οι αριθμοί μιλούσαν από μόνοι τους. Σύμφωνα με μελέτη του ΤΕΕ, «για κάθε μία θέση εργασίας στη ΔΕΗ δημιουργούνταν περίπου 3,3 θέσεις εργασίας στην υπόλοιπη οικονομία». Αυτό δεν ήταν μια θεωρητική εξίσωση. Ήταν η καθημερινότητα της περιοχής. Έτσι αναπτύχθηκαν η Κοζάνη, η Πτολεμαΐδα, η Φλώρινα και οι γύρω οικισμοί. Έτσι χτίστηκαν σπίτια, άνοιξαν επιχειρήσεις, μεγάλωσαν οικογένειες, άνθρωποι βρήκαν δουλειά και δημιουργήθηκε μια ισχυρή μεσαία τάξη.
Και ύστερα ήρθε η βίαιη απολιγνιτοποίηση.
Μια πολιτική απόφαση που εφαρμόστηκε με πρωτοφανή ταχύτητα, χωρίς να έχουν προηγουμένως δημιουργηθεί οι πραγματικές προϋποθέσεις για την επόμενη ημέρα. Λες και η περιοχή διέθετε ήδη μια νέα παραγωγική οικονομία. Λες και υπήρχαν έτοιμες επενδύσεις, χιλιάδες νέες θέσεις εργασίας και αναπτυξιακές εναλλακτικές που θα αντικαθιστούσαν όσα χάνονταν.
Τίποτε από αυτά δεν υπήρχε.
Η κυβέρνηση μίλησε για δίκαιη μετάβαση. Οι πολίτες βιώνουν μια δύσκολη μετάβαση. Ανακοινώθηκαν μεγάλα κονδύλια, επενδυτικά σχέδια και αναπτυξιακά προγράμματα. Όμως η καθημερινότητα δεν αλλάζει με εξαγγελίες. Αλλάζει με εργοστάσια που λειτουργούν, επιχειρήσεις που επενδύουν και ανθρώπους που βρίσκουν δουλειά στον τόπο τους.
Ας μιλήσουμε ειλικρινά.
Θα μπορούσε η απολιγνιτοποίηση να γίνει; Ναι.
Έπρεπε όμως να γίνει με αυτόν τον τρόπο και με αυτή την ταχύτητα; Όχι.
Το πραγματικό όμως ερώτημα είναι αυτό:
- Θα μπορούσε να υπάρξει μια μεταβατική περίοδος μεγαλύτερης διάρκειας, ώστε να ολοκληρωθούν οι νέες επενδύσεις πριν χαθούν οι παλιές θέσεις εργασίας;
- Θα μπορούσαν να παραμείνουν σε λειτουργία μονάδες και ορυχεία για όσο διάστημα απαιτούνταν, ώστε η τοπική οικονομία να μη βρεθεί στο κενό;
Σήμερα τα αποτελέσματα είναι ορατά.
- Οι νέοι συνεχίζουν να φεύγουν.
- Οι επιχειρήσεις δυσκολεύονται να επιβιώσουν.
- Η αγορά συρρικνώνεται.
- Πόλεις και χωριά υποβαθμίζονται και η αβεβαιότητα κυριαρχεί.
- Και μια περιοχή που για δεκαετίες τροφοδότησε ενεργειακά ολόκληρη τη χώρα αναζητά πλέον τον δικό της βηματισμό.
Κανείς δεν υποστηρίζει ότι ο χρόνος μπορεί να γυρίσει πίσω. Όμως όσοι σχεδίασαν και υλοποίησαν αυτή την πολιτική οφείλουν να λογοδοτήσουν όχι για τις προθέσεις τους, αλλά για τα αποτελέσματα. Γιατί οι κοινωνίες δεν ζουν με σχέδια επί χάρτου ούτε με πανηγυρικές ανακοινώσεις. Ζουν με δουλειές, εισόδημα, επενδύσεις και προοπτική.
Η Δυτική Μακεδονία δεν ζητά προνόμια. Ζητά δικαιοσύνη. Ζητά να αναγνωριστεί η τεράστια συμβολή της στην ενεργειακή αυτάρκεια της χώρας και να αποκτήσει ένα ρεαλιστικό σχέδιο ανάπτυξης που δεν θα στηρίζεται σε ευχολόγια. Γιατί η μεγαλύτερη αδικία δεν είναι ότι τελείωσε μια εποχή. Είναι ότι έκλεισε βιαστικά, χωρίς να έχει χτιστεί η επόμενη.
Και αυτό δεν αποτελεί μόνο πολιτική αστοχία. Αποτελεί ιστορική ευθύνη.
Νέστωρ Κολοβός
