Αφορμή για τη σύνταξη του παρόντος στάθηκε πρόσφατο άρθρο του αγαπητού συναδέλφου μου Χρήστου Κολοβού διδάκτορα μεταλλειολόγου μηχανικού. Ο κύριος Κολοβός με οδύνη παρακολουθεί τις σοβαρότατες συνέπειες της απολιγνιτοποίησης όχι μόνο για την περιοχή μας αλλά για ολόκληρη τη χώρα. Με εμπεριστατωμένες εργασίες του κατά καιρό πρόβαλε αυτές, αλλά στη χώρα μας πλέον λίγοι πονούν για τη θλιβερή της πορεία σε πλείστους όσους τομείς, καθώς γίνονται αποδεκτές πολιτικές που υπαγορεύονται έξωθεν και οι εκλεγμένοι, υποτίθεται από το λαό για να τον υπηρετήσουν, εξυπηρετούν ξένα συμφέροντα.
Με οδύνη είδε ο συντάκτης του άρθρου την ανατίναξη καδοφόρων εκσκαφέων στο ορυχείο Μαυροπηγής. Ως γνώστης πραγμάτων και καταστάσεων έσπευσε να καταγγείλει το συμβάν με την ελπίδα ότι ίσως κάποιοι τοπικοί ιθύνοντες ταραχθούν και κινηθούν προς αποτροπή της πλήρους καταστροφής, καθώς δεν πρέπει να εφησυχάσουμε ότι δεν πρόκειται να ακολουθήσουν και άλλες ανατινάξεις.
Οι ανατινάξεις εγκαταστάσεων ή κινητών εφοδίων, παλαιότερα, ήταν έργα είτε δολιοφθοράς είτε καταστροφής με πόνο ψυχής, ώστε να μη πέσουν αυτά στα χέρια του εχθρού. Υπήρξαν και κάποιες άλλες, οι οποίες προκλήθηκαν κατά πολεμικές συρράξεις αντιμαχομένων σε έδαφος τρίτης χώρας. Για τους καταστροφείς του τελευταίου είδους δεν υπήρχε συναισθηματική συγκράτηση προς αποφυγή της καταστροφής. Παραθέτω κάποιες σημαντικές ανατινάξεις.
Την 1η Αυγούστου 1831, ο αρχιναύαρχος της επανάστασης Ανδρέας Μιαούλης υποκινούμενος από την αγγλόδουλη φατρία των Μαυροκορδάτου, Κουντουριώτη, Πολυζωίδη και λοιπών ανατίναξε τη φρεγάτα «Ελλάς» στον ναύσταθμο του Πόρου για να εκδικηθεί τον Καποδίστρια. Έπρεπε τα καταστραφούν τα πάντα στη χώρα μας προκειμένου να επιτευχθεί ο στόχος, η ανατροπή του κυβερνήτη. Βέβαια οι Άγγλοι δεν έσπευσαν να μας δωρίσουν άλλη φρεγάτα, αφού ούτε εκείνες που είχαμε πληρώσει με τα τοκογλυφικά τους δάνεια μας είχαν παραδώσει στο ακέραιο και εμπρόθεσμα.
Την 25η Νοεμβρίου 1942, αντιστασιακές οργανώσεις κατόρθωσαν την ανατίναξη της γέφυρας του Γοργοποτάμου. Θεωρείται η ενέργεια πολύ σημαντικό επίτευγμα δολιοφθοράς. Την επιχείρηση οργάνωσαν οι Άγγλοι, προκειμένου να επιβραδυνθεί η αποστολή γερμανικών εφοδίων στο μέτωπο της Αφρικής. Ασφαλώς οι Έλληνες πατριώτες που συμμετείχαν στη δολιοφθορά θεώρησαν την ενέργεια αναγκαίο κακό.
Την 28η Μαρτίου 1949, άνδρες του καλουμένου Δημοκρατικού στρατού ανατίναξαν τη γέφυρα του Κοράκου στον Αχελώο στον δρόμο Καρδίτσας – Άρτας. Η γέφυρα, η μεγαλύτερη μονότοξη των Βαλκανίων, είχε κατασκευαστεί το 1514 με φροντίδα και δαπάνη του μετέπειτα μητροπολίτη Λαρίσης Βησσαρίωνα, αγίου της Εκκλησίας. Βέβαια από τη γέφυρα δεν περνούσαν αυτοκίνητα. Τί άραγε να αισθάνθηκαν οι δολιοφθορείς μετά την ανατίναξή της;
Το 1687 ενετικό στράτευμα υπό τον στρατηγό Φραντσέσκο Μοροζίνι πολιορκούσε τους Οθωμανούς στην Ακρόπολη των Αθηνών. Την 26 Σεπτεμβρίου, οβίδα έπεσε στον Παρθενώνα, τον οποίο οι πολιορκούμενοι είχαν μετατρέψει σε πυριτιδαποθήκη, και προκάλεσε ανυπολόγιστη καταστροφή. Έχει γραφεί από τον Αλέξανδρο Ραγκαβή (1863) χωρίς να μαρτυρείται ιστορικά, ότι, όταν οι Έλληνες επαναστάτες πολιορκούσαν τους Τούρκους στην Ακρόπολη (1822), τους πρόσφεραν μολύβι για να μην καταστρέφουν τις στήλες, για να αφαιρέσουν αυτό από τους συνδέσμους.
Την 14η Απριλίου 1941 Άγγλοι και Νεοζηλανδοί ανατίναξαν την τετράτοξη γέφυρα του Μαχμούτ πασά στον Αλιάκμονα κατασκευής του 1690. Δικαιολογήθηκαν ότι ήταν στρατηγικής σημασίας για την ασφαλή οπισθοχώρηση του στρατεύματος της Κοινοπολιτείας, στρατεύματος, που δεν είχε σταλεί κατ’ ελάχιστο στο μέτωπο της Αλβανίας. Φαίνεται ότι οι δώσαντες τη διαταγή εκτίμησαν ότι θα περνούσαν από επάνω τα πάντσερ!
Η φρεγάτα «Ελλάς» και η γέφυρα του Κοράκου έπεσαν «θύματα» του προαιώνιου φατριασμού, της μεγάλης κατάρας του Γένους μας. Ο Παρθενών και η γέφυρα του Μαχμούτ πασά έπεσαν θύματα ανταγωνισμού ξένων σε ελληνικό έδαφος. Σε ποια κατηγορία καταστροφών να εντάξουμε την ανατίναξη των εκσκαφέων του ορυχείου Μαυροπηγής; Φατρίες βέβαια εξακολουθούν να ανταγωνίζονται για την κυριαρχία στην πολιτική σκηνή. Φαίνεται όμως ότι ο ανταγωνισμός δεν είναι παρά για τις θέσεις και όχι επειδή προτάσσουν διαφορετικές πολιτικές, τουλάχιστον οι διεκδικητές της εξουσίας. Η εξαιρετικά υποτονική αντίδραση αν όχι άκρως παθητική αποδοχή των τετελεσμένων στην καταστροφική πολιτική της απολιγνιτοποίησης αυτό μαρτυρεί. Δεν θα αργήσουν οι πολλοί να συνειδητοποιήσουν τις συνέπειες της πολιτικής αυτής, την οποία επέβαλλαν ξένοι που διαφεντεύουν τη χώρα μας. Ούτε οι ισχυροί, για λίγο ακόμη, Γερμανοί ούτε οι Πολωνοί την εφάρμοσαν.
Υπάρχει η ένσταση: Ιδιωτική επιχείρηση είναι πλέον η ΔΕΗ και δεν αφορούν οι αποφάσεις της στο κοινωνικό σύνολο. Επιφανειακά ορθή η ένσταση. Καλό όμως είναι να υπενθυμίσουμε φοβερές ανατινάξεις που προηγήθηκαν. Αυτή της εισαγωγής της ΔΕΗ στο χρηματιστήριο και της καταβαράθρωσης της μετοχής της. Η άλλη της δαπανηρής κατάτμησής της για την ευχερέστερη εκποίησή της. Ακόμη η εξαγωγή λιγνίτη σε γειτονική χώρα ελεγχόμενη από ξένα προς τον λαό της συμφέροντα και η «λαθραία είσοδος» ρύπων στη δική μας. Τέλος η ανατίναξη της τοπικής κοινωνίας με τη μη επιστροφή των εδαφών που η ΔΕΗ κατά καιρούς απαλλοτρίωσε.
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανέλαβε ρόλο σωτήρα του πλανήτη, όταν οι τέσσερες μεγάλες χώρες, ΗΠΑ, Κίνα, Ινδία και Ρωσία εντείνουν την αξιοποίηση υδρογονανθράκων. Και ενώ η εκτίναξη της τιμής της ηλεκτρικής ενέργειας δοκιμάζει τα νοικοκυριά αλλά και, το κυριότερο, τις εναπομείνασες σε λειτουργία βιοτεχνίες, οι αρμόδιοι εξακολουθούν να διαβεβαιώνουν ότι ακολουθούμε σωστή πορεία. Και εντείνεται η εξάρτηση από το φυσικό αέριο, το οποίο έσπευσαν να αποδεχθούν δήμοι με την εκτέλεση έργων διανομής του αντί να επιλεγεί η διανομή θερμού ύδατος, κατά το πρότυπο Κοζάνης και Πτολεμαΐδας. Και η Ρυθμιστική Αρχή δίνει εντολή να τεθούν, κατά διαστήματα, εκτός λειτουργίας εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, λόγω υπερεπάρκειας παραγωγής και αδυναμίας αποθήκευσης αυτής ή εξεύρεσης αγοραστών. Και συνεχώς προστίθενται νέες εγκαταστάσεις στο σύστημα.
Πολλά ακούγονται για την ολοκλήρωση του σχεδίου της ΔΕΗ (αλήθεια γιατί διατηρεί τον τίτλο;) με την εγκατάσταση Κέντρων δεδομένων (ντάτα σέντερς στην ελληνική), άκρως ενεργοβόρων και υδροβόρων αλλά με ελάχιστες θέσεις απασχόλησης. Γι’ αυτό η φρενίτιδα εγκατάστασης φωτοβολταϊκών συσκευών χωρίς χωροταξικό σχεδιασμό.
Φαίνεται ότι οι εχθροί του λιγνίτη όχι βέβαια λόγω ιδεολογίας αλλά λόγω συμφερόντων θέλουν να εξαφανίσουν από την περιοχή μας κάθε τι που θυμίζει τη λιγνιτική εποποιία, χάρη στην οποία η χώρα μας επέτυχε επί δεκαετίες σημαντικούς οικονομικούς δείκτες. Όχι βέβαια πως δεν υπήρξαν δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον. Οι κυβερνήσεις ενδιαφέρονταν για φθηνή ενέργεια, τότε που η βιομηχανία μας ακολουθούσε ανοδική πορεία, και εντάθηκε υπέρμετρα η εξόρυξη λιγνίτη και η κατασκευή θερμικών μονάδων. Παράλληλα οι της τοπικής αυτοδιοίκησης δεν αγωνίστηκαν με πείσμα να αναγκάσουν τη ΔΕΗ να είναι συνεπής προς τις υποχρεώσεις της για την προστασία του περιβάλλοντος, αρκούμενοι στα κατά καιρούς «δώρα». Πάντως η ποινικοποίηση του λιγνίτη με την επιβολή του ολοένα ογκούμενου προστίμου διοξειδίου του άνθρακος και, τελικά, η δαιμονοποίησή του είναι ενέργειες εκ του πονηρού.
Μήπως είναι καιρός να συνέλθουμε από τον εφησυχασμό, αν όχι από τον λήθαργο. Οι εξελίξεις είναι ραγδαίες και οδηγούν στην επιδείνωση των οικονομικών δεικτών όλων των χωρών της ΕΕ. Μήπως ακουστεί σύντομα το σύνθημα «Ο σώζων εαυτόν σωθείτω»; Μήπως η επάνοδος στη χρήση του λιγνίτη δεν αποτελεί σενάριο επιστημονικής φαντασίας;
Ας διαφυλάξουμε αγωνιστικά τουλάχιστον ως μουσειακά είδη τα μέσα της λιγνιτικής εποποιίας, όπως και ο εκλεκτός συνάδελφος επισήμανε.
«Μακρυγιάννης»
