Το κείμενο αυτό μου έστειλε από τη Μελβούρνη το ΙνστιτούτοΜακεδονικών Σπουδών με πρόεδρο τον καθηγητή Αναστάσιο Τάμη. Περιγράφει τιςπροεργασίες που έγιναν (και από πλευράς του Ινστιτούτου), ώστε να αποφασίσει η UNESCO την καθιέρωση της 9ης Φεβρουάριου ως «Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας». Η ημερομηνία δεν είναι τυχαία. Αυτήν την ημέρα απεβίωσε το 1857 ο εθνικός ποιητής Διονύσιος Σολωμός. Την ιστορική αυτή απόφαση της UNESKO αποτελεί Ντοκουμέντο και να κοσμεί τη Βιβλιοθήκη των μαθητών και των Φοιτητών. Να προσθέσω ακόμη ότι στο κείμενο αναγράφονται πολλά στοιχεία πορείας της Ελληνικής Γλώσσας, χρήσιμα για να έχουμε πλήρη γνώση της Ελληνικής Γλώσσας.
Δημοσιεύουμε σήμερα 9 Φεβρουαρίου, ημέρα που καθιερώθηκε από την UNESKO η αναγνώριση παγκοσμίως της Ελληνικής Γλώσσας.
«Η UNESCO καθιερώνει Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας». Να καθιερωθεί η 9ηΦεβρουάριου κάθε έτους ως Παγκόσμια Ημέρα Ελληνικής Γλώσσας πρότεινε το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO, μετά από πρωτοβουλία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στον Οργανισμό και του μόνιμου εκπροσώπου της κ. Γεωργίου Κουμουτσάκου, ο οποίος συνεργάστηκε στενά με μια ομάδα πανεπιστημιακών υπό την ηγεσία του κ. Γεωργίου Μπαμπινιώτη και Χρήστου Κλαίρη.
Η ομάδα εργασίας των Πανεπιστημιακών που εξάσκησαν πίεση αλλά και ενδελεχώς προήγαγαν την ιδέα, αποσπώντας επιστολές στήριξης από τοπικές κυβερνήσεις, Υπουργούς πολιτικούς, την Αγγλικανική Εκκλησία, διανοούμενους και συγγραφείς ανά τον κόσμο, λειτούργησε ύστερα από πρωτοβουλία του Καθηγητή Ιωάννη Κορίνθιου, ο οποίος στη συνέχεια κάλεσε στην ομάδα τους καθηγητές Γεώργιο Μπαμπινιώτη, Χρήστο Κλαίρη, Φίλιππο Τρεβεζά, Αναστάσιο Τάμη (ο γνωστός καθηγητής-ερευνητής θεμάτων της Ελληνικής ομογένειας με έμφαση στην γλώσσα) και Στέλλα Πριοβόλου. Στην Αυστραλία τη συντονιστική δράση ανέλαβε από τις αρχές του 2024 το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Μακεδονικών Σπουδών (ΑΙΜΣ) και το Αυστραλιανό Ινστιτούτο Ελληνικών Ερευνών και απηύθυνε δεκάδες επιστολές στις Κυβερνήσεις της Αυστραλίας και Νέα Ζηλανδίας, στους ηγέτες των Χριστιανικών Εκκλησιών, ηγέτες Πανεπιστημίων, διανοούμενους, εκδότες των μεγάλων Αυστραλιανών εφημερίδων. Ιδιαίτερη ήταν η εκστρατεία που ανέλαβε στην Αυστραλία ο Αρχιεπίσκοπος της Αγγλικανικής Εκκλησίας Philip Freier, ο οποίος, ύστερα από έγγραφη επιστολή του ΑΙΜΣ, απέστειλε θερμή επιστολή παράκλησης προς την Αυστραλή ΥπΕξ και πολιτικούς ηγέτες να στηρίξουν το δίκαιο αίτημα της Ελλάδας για την Ελληνική Γλώσσα. Οι ηγέτες των άλλων Χριστιανικών Εκκλησιών της Αυστραλίας δεν απάντησαν στο αίτημα της συντονιστικής ομάδας. Δίκαια είναι περήφανος ο μόνιμος εκπρόσωπος της Ελλάδος κ. Γ.Κουμουτσάκος και όλοι όσοι συνεργάστηκαν μαζί του στο τεράστιο αυτό πολιτιστικό επίτευγμα της Ελλάδας: «Πρόκειται για διεθνή αναγνώριση της διαχρονικότητας, της οικουμενικότητας και της προσφοράς της γλώσσας μας στην πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας.
Είναι ημέρα χαράς και υπερηφάνειας», ανέφερε στο Αθηναΐκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO.Στην απόφασή του το Εκτελεστικό Συμβούλιο σημειώνει ότι «η γλώσσα είναι φορέας πολιτισμού, κιβωτός αξιών, εννοιών, ταυτότητας, όργανο έκφρασης και δημιουργίας και γέφυρα επικοινωνίας, κατανόησης και συνεννόησης». Τονίζει ταυτόχρονα, πως μεταξύ των χιλιάδων γλωσσών του κόσμου η Ελληνική συνδυάζει τέσσερα ιδιαιτέρως σημαντικά χαρακτηριστικά:1) Αδιάσπαστη συνέχεια 40 αιώνων προφορικής παράδοσης και 35 αιώνων γραπτής παράδοσης, εάν λάβουμε υπόψη τη γραμμική γραφή Β, ή τουλάχιστον 28 αιώνες γραπτής παράδοσης εάν περιοριστούμε στην αλφαβητική γραφή, γεγονός που καθιστά τα Ελληνικά την πιο μακροχρόνια, αδιάκοπα ομιλούμενη και γραφόμενη γλώσσα στην Ευρώπη. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο υπενθυμίζει εν προκειμένω ότι όπως είπε ο ποιητής Γιώργος Σεφέρης κατά τη διάρκεια της ομιλίας του στην απονομή του Νόμπελ Λογοτεχνίας το 1963,«η Ελληνική Γλώσσα δεν έπαψε ποτέ να ομιλείται. Υπέστη τις αλλαγές που υφίστανται όλοι οι ζωντανοί οργανισμοί, αλλά ποτέ δεν υπήρξε κενό».2) Μοναδική καλλιέργεια ως γλώσσα (λεξιλόγιο, γραμματική και σύνταξη), λόγω της χρήσης της από απαράμιλλες ιστορικές προσωπικότητες της λογοτεχνίας, της ποίησης, του θεάτρου, της φιλοσοφίας, της πολιτικής και της επιστήμης, όπως ο Όμηρος, ο Πλάτων, ο Αριστοτέλης, ο Αισχύλος, ο Θουκυδίδης, ο Ιπποκράτης, ο Αρχιμήδης και οι Πατέρες τηςΕκκλησίας.3) Ευρεία παρουσία σε πολλές γλώσσες, καθώς διαχρονικά η Ελληνική έχει αποτελέσει μία από τις σημαντικότερες γλώσσες ως προς την επίδρασή της σε όλες τις άλλες ευρωπαϊκές γλώσσες και δι αυτών ευρύτερα στον κόσμο των γλωσσών. Επιπλέον, η ιδιαίτερη σημασία της Ελληνικής Γλώσσας επιβεβαιώνεται σαφώς από το γεγονός ότι διδάσκεται διεθνώς τόσο στην αρχαία της μορφή, σε έδρες κλασσικών σπουδών ανά τον κόσμο, όσο και στη μεσαιωνική (βυζαντινή) και στη σύγχρονη μορφή της, σε έδρες Μεσαιωνικής και Νέας Ελληνικής Γλώσσας παγκοσμίως.4) Η Ελληνική Γλώσσα ήταν και παραμένει μέχρι και σήμερα ανεξάντλητη πηγή της διεθνούς επιστημονικής ορολογίας,ιδιαίτερα στην ιατρική καθώς και στα μαθηματικά, στη φυσική, στη χημεία, στη μηχανική, στην αστρονομία, στην κβαντομηχανική, στις κοινωνικές και στις ανθρωπιστικές επιστήμες.
Πρόκειται για διεθνώς αναγνωρισμένο χαρακτηριστικό της Ελληνικής, το οποίο προκύπτει σαφώς από εμπειρικά και ιστορικά δεδομένα. Το επίσημο Μνημόνιο της Μόνιμης Εκτελεστικής Επιτροπής συνέταξαν οι επιφανείς καθηγητές της γλωσσολογίας Αθηνών και Σορβόννης, κ.κ. Μπαμπινιώτης και Κλαίρης. Το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO επισημαίνει ότι ως γλωσσική κοιτίδα των βασικών εννοιών του πολιτισμού, της επιστήμης και της φιλοσοφίας, η Ελληνική Γλώσσα κατέχει, με ιστορικά και αντικειμενικά κριτήρια, ξεχωριστή θέση μεταξύ των γλωσσών του κόσμου. Υπογραμμίζει ακόμη ότι «η συνειδητοποίηση της φωνολογικής δομής της Ελληνικής οδήγησε τους Έλληνες του 8ου αιώνα π.Χ. στην καινοτόμο αξιοποίηση του συμφωνικού αλφαβήτου των φοινίκων με την επινόηση του αλφαβήτου, επιτυγχάνοντας έτσι τη δημιουργία ενός νέου φωνηεντικού αλφαβήτου, μέσω της μετάβασης από ένα σύστημα γραφής βασισμένο σε συμφωνικά γράμματα σε ένα σύστημα στο οποίο κάθε ήχος, κάθε φώνημα, εκπροσωπείται από ένα γράμμα».
Επίσης, αναφέρει ότι στη μετακλασική Ελληνιστική περίοδο, η ΕλληνικήΓλώσσα υπήρξε για έξι ολόκληρους αιώνες η πρώτη διεθνής γλώσσα, γλώσσα συναλλαγών πολλών λαών (lingua franca) και συγχρόνως γλώσσα πολιτισμική (Kultursprache). «Η ελληνική έλαμψε την περίοδο της βασιλείας του Μεγάλου Αλεξάνδρου, τη δέχτηκε και την αγκάλιασε ο Ρωμαϊκός πολιτισμός, ο οποίος υιοθέτησε την Ελληνική γραφή με τη μορφή του Λατινικού αλφαβήτου, της έδωσε παγκόσμια διάσταση η γλώσσα των Ευαγγελίων, την ανακάλυψε και την ανέδειξε η Αναγέννηση και την αξιοποίησε στο έπακρον ο Διαφωτισμός», σημειώνει το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO, αιτιολογώντας την απόφασή του.«Ο ηλεκτρονικός Θησαυρός της ΕλληνικήςΓλώσσας (Thesaurus Linguae Graecae -TLG), ο οποίος περιλαμβάνει κείμενα γραμμένα στην Ελληνική Γλώσσα από τον Όμηρο έως τους ιστορικούς του 15ου αιώνα, αριθμεί 12.000 ελληνικά κείμενα τεσσάρων χιλιάδων (4.000)συγγραφέων, που περιλαμβάνουν 105.000.000 λέξεις (σε όλους τους τύπους λέξεων που εμφανίζονται στα κείμενα)», υποστηρίζει.
Το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO τονίζει, επιπλέον, πως ιστορικά η Ελληνική Γλώσσα κατέχει καίρια θέση στη διανόηση, στη γλωσσική έκφραση και διατύπωση θεμελιωδών εννοιών και λέξεων της ευρωπαϊκής και της ευρύτερης διανόησης, οι οποίες δηλώνονται, προσλαμβάνονται ή ανάγονται σε λέξεις-έννοιες της Ελληνικής γλώσσας. Με βάση τα ανωτέρω, το Εκτελεστικό Συμβούλιο της UNESCO αποφάσισε ότι η 9 η φεβρουαρίου προτείνεται ως «Παγκόσμια Ημέρα ΕλληνικήςΓλώσσας», λαμβάνοντας επίσης υπόψη του ότι αυτήν την ημερομηνία, το 1857, έφυγε από τη ζωή ο εθνικός ποιητής της Ελλάδας Διονύσιος Σολωμός. Υπενθυμίζεται πως η UNESCO ήδη έχει αναγνωρίσει διάφορα στοιχεία που συνδέονται με την Ελληνική Γλώσσα.
Δύο στοιχεία καταγεγραμμένης πολιτιστικής κληρονομιάς: «Τα μολύβδινα χρηστήρια ελάσματα του Μαντείου της Δωδώνης» και τον «Πάπυρο του Δερβενιού: Το αρχαιότερο βιβλίο της Ευρώπης», τα οποία έχουν καταχωριστεί στο Διεθνές Μητρώον Μνήμης του Κόσμου (Memory of the World) το 2023 και το 2015 αντίστοιχα. Επίσης, δύο επιπλέον στοιχεία της άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς: Το «Πολυφωνικό Καραβάνι», το οποίο μελετά, διασώζει και προάγει το πολυφωνικό τραγούδι της Ηπείρου, συμπεριληφθέν το 2020 στο Μητρώο Καλών Πρακτικών Διασώσεως και τον «Βυζαντινό Ψαλμό», που ενεγράφη το 2019 στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας. Σημειώνεται ότι η χώρα που έκανε την πρώτη παρέμβαση στη συνεδρίαση της UNESCO για την καθιέρωση Παγκόσμιας Ημέρας Ελληνικής Γλώσσας ήταν η Αϊτή, η οποία ιστορικά ήταν και η πρώτη χώρα στον κόσμο που αναγνώρισε την Ελληνική Επανάσταση και την Ελλάδα ως ανεξάρτητο κράτος. Το κείμενο της απόφασης συνετάχθη μετά από συνεργασία της Μόνιμης Αντιπροσωπείας της Ελλάδας στην UNESCO με τους καθηγητές Γ. Μπαμπινιώτη, ομότιμο καθηγητή Γλωσσολογίας και πρώην πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών και Χρήστο Κλαίρη, ομότιμο καθηγητή Γενικής Γλωσσολογίας του Πανεπιστημίου της Σορβόνης. με αφορμή τη σημερινή απόφαση, ο μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO Γ.Κουμουτσάκος, δήλωσε: «Με την υποστήριξη του κ. πρωθυπουργού και της ηγεσίας του υπουργείου Εξωτερικών, ξεκινήσαμε την προσπάθεια αυτήν πριν περίπου έξι μήνες, με πίστη ότι θα μπορούσαμε να πετύχουμε, παρά τις πολλές δυσκολίες του εγχειρήματος. Τελικά, με πολλή, συστηματική και επίμονη δουλειά, καταθέσαμε την πρόταση στις 10 Μαρτίου, με την πρωτόγνωρη για τα αντίστοιχα δεδομένα του Οργανισμού έγγραφη υποστήριξη 20 κρατών- μελών». Ο ίδιος τέλος προσέθεσε: «Η καθιέρωση ενός παγκόσμιου εορτασμού έχει εξαιρετική σημασία. Όχι μόνον για τηνέμφαση που θα δίδεται στην Ελληνική Γλώσσα ως παγκόσμιας πολιτιστικής αξίας. Μέσω καλά οργανωμένων εκδηλώσεων, οι Έλληνες όπου γης αλλά και πολλοί ξένοι με ελληνική παιδεία ή και άλλοι θα μπορέσουν να εκκινήσουν ή να ανανεώσουν την επαφή και τη σχέση τους με την Ελληνική στη διαχρονικότητα της. Να επανεκτιμήσουν τη σχέση της με την καλλιέργεια του πνεύματος,
Τάσος Τάμης μέλος της επιτροπής σύνταξης της πρότασης για τη Γλώσσα στην UNESKO
